naar top
Menu
Logo Print
22/11/2017 - ING. M. DE WIT-BLOK

“ATEX-SPECIALISATIE VERGT CONTINUE BIJSCHOLING"

Kor Kapma is tweede wereldwijd gecertificeerd IECEX05-specialist

Regels omtrent explosieveiligheid zijn vastgelegd in de ATEX-richtlijn en van belang voor uiteenlopende vakmensen. Om eenieder te voorzien in de benodigde kennis voor specifieke werkzaamheden, zijn er onder tien verschillende IECEx opleidingsmodules ontwikkeld. Kor Kapma is de eerste Nederlander die alle tien theoretische en bijbehorende praktijkexamens met goed gevolg heeft doorlopen. Tevens heeft hij aangetoond dat hij er alles aan doet om zijn kennis bij te houden. Zijn omvangrijke bewijsvoering leidde eind 2016 tot de wereldwijd tweede officiële toekenning van het IECEx 05 persoonscertificaat voor 10 modules.


ATEX KENNIS OPBOUWEN

Kor Kapma is werkzaam als Project Manager bij Relco Europe; onderdeel van het Amerikaanse Relco LLC dat gespecialiseerd is in het ontwikkelen, bouwen en installeren van procesinstallaties waarmee vloeibare producten tot poeders worden gemaakt. Hierbij valt te denken aan poederdrogers en indampinstallaties voor bijvoorbeeld de productie van melkpoeders. In zijn dagelijkse werkzaamheden heeft Kapma te maken met uiteenlopende aspecten van de ATEX-richtlijn.
“Door de jaren heen hebben we veel kennis opgebouwd over ATEX zodat we onze klanten goed kunnen ondersteunen wanneer zij hun fabriek willen uitbreiden met een nieuwe machine of complete lijn. 
Zo voeren wij inspecties uit en implementeren vervolgens de benodigde maatregelen om de betreffende fabriek volledig ATEX-proof te maken. In andere gevallen worden we direct bij de bouw van een complete nieuwe fabriek ingeschakeld om een turn key installatie te leveren die aan de laatste stand van de techniek voldoet; en dus ook aan de ATEX regelgeving. Om onze klanten goed en optimaal te kunnen adviseren is het noodzakelijk om goed op de hoogte te zijn van de laatste stand van zaken. Niet in de laatste plaats omdat we ook wereldwijd actief zijn."


Tien modules

Kennis vergaren over ATEX is onder meer mogelijk door één of meer van de tien beschikbare IECEx 05 modules te volgen. Deze modules zijn enerzijds afgestemd op verschillende beroepsgroepen zoals monteurs en inspecteurs en gaan anderzijds in op specifieke thema's zoals het classificeren van Ex-zones of repareren van Ex-materieel. Hierdoor kan iedere doelgroep zijn eigen kennis vergaren om zijn dagelijkse werkzaamheden veilig te kunnen uitvoeren.

Kapma: “Omdat ik ernaar streef om volledig op de hoogte te zijn van alles wat met ATEX te maken heeft, heb ik de mogelijkheid gekregen om alle tien de modules te volgen en hierin examen te doen. Voor een belangrijk deel van de modules heb ik trainingen gevolgd en examens gehaald via IAB Ingenieurs uit Appingedam. Dit is een ingenieursbureau dat zich in de persoon van Andries Brakke volledig heeft gespecialiseerd in ATEX; zowel op het theoretische als het praktische vlak. De ATEX Expert Master Class heeft mij een goede basis gegeven. Omdat hierin ten tijde van mijn opleiding nog niet de IECEX examens waren opgenomen, ben ik vervolgens doorverwezen naar Dekra, een onafhankelijk expertisebedrijf dat de taak op zich heeft genomen om met mij het traject te bepalen dat ik moest doorlopen om uiteindelijk alle IECEx modules te halen."


IECEX 05 PERSOONSCERTIFICAAT

Wie erin slaagt de theorie én bijbehorende praktijkexamens van één of meer modules met goed gevolg af te leggen, komt in aanmerking voor het IECEx 05 Certificate of Personnel Competence (CoPC). Op dit persoonscertificaat staan alle modules waarvan de examens zijn behaald vermeld, het geeft aan waarin de betreffende persoon kennis heeft en dat deze in staat is de theoretische kennis in de praktijk te brengen. Bovendien wordt het certificaat (met een geldigheidsduur van vijf jaar) pas toegekend wanneer bewezen is dat de betreffende persoon er alles aan doet om zijn kennis 'up-to-date' te houden.

Kapma: “Een prima zaak wat mij betreft, omdat het certificaat hiermee nog meer waarde heeft. Wanneer je over vijf jaar weer in aanmerking wilt komen voor het certificaat, is het belangrijk dat je gedurende deze vijf jaar (aantoonbaar) actief bent in het bijhouden en aanvullen van je kennis. Hierdoor blíjf je specialist en werk je niet alleen op basis van een papiertje dat je ooit in het grijze verleden hebt behaald. Het CoPC is bovendien geldig in 36 landen zodat dit goed aansluit bij de markt van Relco."


Evidence file

Om aan te tonen dat Kapma zijn kennis in de praktijk op de juiste manier kan toepassen, heeft hij een uitgebreid portfolio (de 'evidence file') moeten maken waarin hij beschrijft welke projecten hij in het verleden heeft uitgevoerd en op welke manier. Belangrijk is daarbij om aan te geven op welke manier hij als adviseur 'bewijst' dat zijn adviezen kloppen.

Kapma: “Dit doe ik onder meer door tijdens het project auditrondes met de klant en/of onze subcontractors te lopen.

Eventueel volgen op basis hiervan nog aanpassingen waarna ik een eindronde houd. Vervolgens laat ik alles nogmaals controleren door een extern adviseur die zowel de oplossing als mijn persoon auditeert. Kennis bijhouden doe ik door veel te lezen, seminars en congressen te bezoeken en in mijn netwerk kennis uit te wisselen. LinkedIn biedt bijvoorbeeld een goed platform maar ook evenementen als de ATEX beurs en het grote ATEX event dat jaarlijks wordt georganiseerd door IAB Ingenieurs, vormen een bolwerk van kennis over explosieveiligheid."


Geslaagd!

Uiteindelijk zijn alle stukken die als bewijsvoering konden dienen, opgestuurd naar de organisatie in Nieuw Zeeland waar het IECEx certificaten systeem wordt beheerd. Hier zijn de stukken beoordeeld en kon de conclusie niet anders luiden dan dat Kapma inderdaad het IECEx 05 persoonscertificaat verdiende. Omdat bijna niemand alle tien modules volgt, is hij hiermee pas de tweede persoon wereldwijd met een certificaat waarop alle tien de modules staan vermeld.

“Natuurlijk ben ik trots", geeft Kapma aan. “Ik ben er inderdaad achter gekomen dat ik de eerste in Nederland en de tweede in de wereld ben die alle tien de certificaten heeft gehaald. Dat is natuurlijk bijzonder. En misschien ben ik op dit moment echt wel de enige wereldwijd, want onlangs is een nieuwe module verschenen IECEX Ex Facility Orientation Certificate (EFOC), ook wel de Ex 000 module die ik ook heb gehaald. Ik wacht nu op het moment dat mijn nieuwe certificaat wordt toegevoegd aan mijn pasje, zodat ook de elfde module hierop staat vermeld."


FOUTEN IN DE PRAKTIJK

Dat kennis vergaren geen overbodige luxe is, bewijzen alle ATEX-problemen waarmee Kapma dagelijks wordt geconfronteerd.
“Bij klanten zijn de ATEX aspecten die aan bod komen zeer divers. Wat je veel tegenkomt is onbekendheid met zonering. Afhankelijk van verschillende factoren zijn in een ruimte of fabriek verschillende ATEX zones te definiëren die aangeven hoe groot de kans is op een gas- of stofexplosie. Deze zones zijn medebepalend welke apparatuur en instrumenten mogen worden toegepast. Wanneer je de ATEX zones verkeerd definieert kan dit belangrijke gevolgen hebben voor de veiligheid. Een tweede bron van fouten is het vergeten van de randapparatuur in een explosieveilig ontwerp. Dan wordt bijvoorbeeld keurig een Ex-motor, -pomp of
-ventilator geïnstalleerd maar vergeten om de bijbehorende frequentieregelaar ook af te stemmen op de heersende zone. Hetzelfde geldt voor bijbehorende kabels, wartels enzovoorts. Tot slot worden er in de praktijk fouten gemaakt door de werkomgeving en de manier waarop in een bedrijf wordt gewerkt te negeren. Hier ligt voor een deel ook een taak bij toeleveranciers die hun klanten vaak beter zouden kunnen instrueren over de omgang met bepaalde apparatuur, de inrichting van hun werkomgeving, welke werkprocedures van belang zijn enzovoorts. Ik zie het vaker gebeuren dat een ATEX-gecertificeerd component alleen wordt afgeleverd waarna de ontvanger (door onwetendheid en dus onbewust) toch een onveilige situatie creëert. Bijvoorbeeld omdat er een ruimte onvoldoende wordt gereinigd waardoor het daar erg stoffig kan worden. Dit in combinatie met de aanwezigheid van een externe warmtebron (een ketel of kachel) kan onbedoeld gevaarlijke situaties opleveren. Waarom toeleveranciers nalaten om de klant erop te attenderen is mij onduidelijk. Of het bij hen ook aan voldoende kennis schort weet ik niet, maar het is een typisch geval van 'jammer'. Wanneer ATEX machines of instrumenten immers verkeerd worden toegepast, is de aanschaf eigenlijk voor niets geweest. Explosieveiligheid is echt iets wat alle partijen met elkaar moeten realiseren."